RIVM: Hoge kosten alcoholgerelateerd ziekteverzuim

Alcoholgebruik kost de Nederlandse samenleving jaarlijks miljarden. Dat heeft het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) berekend in opdracht van de Tweede Kamer. In 2013 kwam het saldo van baten en lasten uit op 2,3 tot 2,9 miljard euro negatief, aldus het RIVM in een gepubliceerd onderzoek.


Kosten door alcoholgebruik kunnen bijvoorbeeld ontstaan door een lagere arbeidsproductiviteit als gevolg van ziekteverzuim, door inzet van politie en justitie, en door verkeersongevallen. Deze kosten zijn verminderd met de baten van alcoholgebruik, bijvoorbeeld in de vorm van accijnzen voor de overheid. Om mensen minder te laten drinken en daarmee de kosten te drukken adviseert het RIVM accijnsverhogingen, een beperking van het aantal verkooppunten en een totaalverbod op alcoholreclame.

Invloed

De onderzoekers onderscheiden twee routes waarlangs een verandering in alcoholgebruik van invloed kan zijn op de arbeidsproductiviteit: (1) een directe route en (2) een indirecte route.

1. Een direct effect van alcohol op de productiviteit doet zich voor als mensen wegblijven van hun werk (ziekteverzuim of absenteïsme) of minder efficiënt werken als een rechtstreeks gevolg van hun drinkgedrag op dezelfde of de vorige dag(en) (presenteïsme).
2. Een indirect effect van alcohol op de productiviteit doet zich voor als mensen een lagere kwaliteit van leven ervaren met betrekking tot hun gezondheid als gevolg van ziekten en aandoeningen die zijn veroorzaakt door het drinken van alcohol gedurende langere perioden. Dit is relevant omdat schadelijk alcoholgebruik een risicofactor is voor een groot aantal ziekten en aandoeningen die meestal op latere leeftijd optreden (bijvoorbeeld strottenhoofdkanker en levercirrose). Deze ziekten hebben op hun beurt weer effect op de arbeidsproductiviteit.

Alcoholbeleid

Ruim eenderde van de bedrijven heeft een schriftelijk alcohol- en drugsbeleid, zegt Gerard Frijstein in NRC, hoofd arbodiensten bij het AMC. In de horeca, waar de voortdurende beschikbaarheid van alcohol een risico vormt, is dat zestig procent, in de bouw en de zorg heeft zo’n veertig procent beleid ontwikkeld. Veel bedrijven hebben een zero tolerance beleid, zegt hij. Daar horen soms verplichte testen bij, zoals bij KLM. Piloten zijn wettelijk verplicht testen te ondergaan, bij andere bedrijven mag testen op alcohol alleen bij uitzondering. Het moet gaan om risico-functies, het beleid moet helder en bekend zijn, en de ondernemingsraad moet betrokken zijn bij het opstellen van het beleid.